Er ekki komið nóg af þessum mannréttindum?
Grein birt á Vísi 30.03.2026, klukkan 22:31.
Olga Margrét Cilia.
____________________________________________
Ég vil byrja á því að þakka XD og XM fyrir að setja mannréttindi á dagskrá fyrir kosningabaráttuna í borginni. Sérstaklega vil ég þakka Brynjari Níelssyni og Jóni Gunnarssyni fyrir að minna á að það eru Píratar sem hafa hvað mest talað fyrir mannréttindum í borginni. Við höfum ekki verið múlbundin þar.
Mannréttindi þurfa að vera grunnhugsun í allri ákvarðanatöku stjórnvalda. Mannréttindi tryggja að hver einstaklingur njóti lágmarksverndar frá misbeitingu valds og eru forsenda réttarríkis og lýðræðis. Mannréttindi eru ekki upp á punt og það er fáránlegt að tala um að búið sé að ganga of langt í réttindavernd. Um leið og byrjað er að draga úr mannréttindum einhvers hóps fólks þá fylgja hin í kjölfarið. Hlutverk stjórnvalda er ekki að takmarka frelsi borgaranna heldur að vernda það.
Mannréttindastefna Reykjavíkurborgar byggir fyrst og fremst á jafnræði og banni við mismunun. Það eru ekki óþörf stefnumál. Það snýst um að hver og einn einstaklingur megi lifa sínu lífi á eigin forsendum. Það þýðir ekki að einn hópur er að taka eitthvað frá öðrum hópum heldur þýðir það að allir einstaklingar eru jafnir og hafa jafn mikinn rétt til að lifa eigin lífi.
Ef við lítum til Bandaríkjanna, líkt og Miðflokkurinn hefur verið að gera síðustu ár, þá hafa þar ýmis réttindi veikst eða verið „dregin til baka“. Sem dæmi má nefna réttinn til þungunarrofs sem er nú ekki lengur verndaður á landsvísu í Bandaríkjunum og í kjölfarið hafa mörg ríki sett mjög strangar takmarkanir eða bann við þungunarrofi. Þetta hefur haft gríðarlega alvarlegar og lífshættulegar afleiðingar í för með sér fyrir fólk sem verður þungað og vill af einhverjum ástæðum, læknisfræðilegum eða félagslegum, rjúfa þungun en getur það ekki því að dregið hefur verið úr réttindum þeirra til að stjórna eigin lífi og líkama.
Svo skulum við ræða aðeins fólkið sem lætur Miðflokksmenn gráta af heift. Í Mannréttindastefnu Reykjavíkurborgar segir að óheimilt er að mismuna fólki vegna kynhneigðar, kynvitundar, kyntjáningar eða kyneinkenna. Það að fólk vilji fá að vera til á eigin forsendum og njóta verndar í samfélaginu sem við ÖLL búum í gerir suma einstaklinga alveg brjálaða. Í Bandaríkjunum hefur verið dregið úr réttindavernd trans fólks síðustu ár. Réttindi sem var búið að berjast fyrir eru tekin í burtu með nánast einu pennastriki og samhliða aukast fordómar, hatursorðræða og hatursglæpir. Það verður hættulegt að vera trans manneskja í heimi þar sem valdhafar draga úr réttindum og gera lítið úr lífi tiltekins hóps opinberlega. Slíkt eigum við aldrei að láta líðast!
Þegar samfélag byrjar á því að taka einn hóp út fyrir sviga þá fylgja hinir í kjölfarið. Mannréttindastefna Reykjavíkurborgar tryggir líka vernd vegna aldurs, fötlunar, heilsufars og líkamlegs atgervis, holdarfars og líkamsgerðar, trúarbragða, lífs-, og stjórnmálaskoðana og trúleysis, uppruna og þjóðernis og viðurkennir rétt sérhverrar manneskju til að búa í heilnæmu umhverfi og til að búa við frið og öryggi. Þegar talað er gegn mannréttindum eins hóps er verið að tala gegn mannréttindum allra.
Mannréttindi eru ekki valkvæð og þegar dregið er úr mannréttindum er ekki verið að leysa vandamál heldur færa vald frá einstaklingum til valdhafa. Að réttlæta skerðingu mannréttinda með skammtímasjónarmiðum líkt og að spara pening er hættuleg skammsýni. Það er hættulegt að tala gegn mannréttindum og það er enn þá hættulegra ef við hin sitjum hjá og gerum ekki neitt.
Það er aldrei nóg komið af mannréttindum. Við viljum helst bara meira og meira.
Höfundur er á lista Pírata í Reykjavík fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.
Greinina má lesa hér: https://www.visir.is/g/20262862813d/er-ekki-komid-nog-af-thessum-mannrettindum-
