Píratar XP

Má brjóta kosninga­lög?

Friðsamleg og lýðræðisleg skipti valdhafa er grundvöllur okkar samfélags og í raun allra vestrænna og margra annarra samfélaga. Þetta framsal fer fram í kjölfar kosninga þar sem öllum með kosningarétt býðst að greiða atkvæði um niðurstöðuna.

Það þarf að vera hafið yfir allan vafa að rétt hafi verið að málum staðið. Það er alveg ljóst að svo var ekki haustið 2021 í Norðvesturkjördæmi. Nokkrir aðilar hafa kært ólöglega framkvæmd þingkosninganna til kjörbréfanefndar Alþingis og auk þess kærði Karl Gauti Hjaltason framkvæmdina til lögreglu.

Fjöldi illa, eða ólöglega, framkvæmdra þátta var hins vegar ekki kærður til lögreglu. Í ljósi þess að lögregla tók þá ekki til rannsóknar að eigin frumkvæði tók ég þá ákvörðun að kæra. Kæran var lögð fram hjá Lögreglustjóranum á Vesturlandi sem vísaði henni áfram til Héraðssaksóknara. Þann 20. júní barst mér svo tilkynning um að Héraðssaksóknari teldi ekki grundvöll til að hefja rannsókn.

Hvað skal bóka í gerðabók?

Héraðssaksóknari taldi ekki skýrt í lögunum hvað skyldi bóka í gerðabók fyrir utan að bóka skuli:

  • Viðtöku framboða, afgreiðslu þeirra til landskjörstjórnar og viðtöku á ný.
  • Útsendingu og viðtöku kjörseðla og bréfa.
  • Hvers konar úrskurði, talningu atkvæða, úrslit kosninga og annað þess háttar.
  • Hversu margir kjörseðlar eru ógildir og ástæður þess.

Á þessu grundvallast sú ákvörðun að rannsaka ekki mögulegar rangfærslur.

Þó segir í lögunum að allar kjörstjórnir skuli halda gerðabækur og bóka gerðir sínar. Það þykir mér nokkuð skýrt þýða að listinn sem talinn er upp í kosningalögum sé ekki tæmandi og því skuli bóka um framkvæmd kosninganna svo hægt sé, út frá gerðabókinni, að rekja hvernig staðið var að kosningunum, sem getur verið mismunandi eftir aðstæðum hverju sinni og á hverjum stað.

Mögulegar breytingar atkvæðaseðla ekki rannsakaðar

Ljóst er af gögnum málsins og myndbandsupptökum að oddviti og fleiri meðlimir yfirkjörstjórnar Norðvesturkjördæmis voru einir í rýminu þar sem atkvæðin voru geymd óinnsigluð.

Það hvort átt hafi verið við atkvæðin er eitthvað sem hefði átt að rannsaka. Þá rannsókn verður stjórnvald með rannsóknarheimildir að framkvæma. Sú staðreynd að atkvæðatölur allra framboða, fjöldi ógildra atkvæða, auðra atkvæða og jafnvel fjöldi greiddra atkvæða breyttist, hefði átt að kalla á rannsókn.

Endurtalning án heimildar eða óskar

Einnig er þekkt að 26. september 2021 hóf yfirkjörstjórn Norðvesturkjördæmis endurtalningu án þess að nokkur hefði óskað eftir því, án nokkurrar heimildar í lögum, án þess að hún hefði verið auglýst, án þess að gefa kjósendum tækifæri til að vera viðstaddir talninguna, án þess að umboðsmönnum framboðslista hefði verið gefinn kostur á að vera viðstaddir talninguna, án þess að reynt hefði verið að kalla til staðgengla umboðsmanna og þrátt fyrir mótmæli umboðsmanna Pírata.

Hvert og eitt þessara atriða gengur gegn þágildandi kosningalögum og því er erfitt að átta sig á því hvernig hefði mátt ráðast í endurtalninguna.

Ekki grundvöllur fyrir rannsókn á endurtalningunni

Til að hafna því að hefja rannsókn vísar Héraðssaksóknari til þess að þetta falli ekki undir sértæk refsiákvæði laganna en horfir algjörlega fram hjá því að í lögunum eru jafnframt almenn refsiákvæði um að það varði sektum ef sveitarstjórn, kjörstjórn, utankjörfundarkjörstjóri eða embættismaður hagar fyrirskipaðri framkvæmd laga þessara, vísvitandi á ólöglegan hátt eða vanrækir hana.

Ákvörðun Héraðssaksóknara um að hafna því að hefja rannsókn á þessum hluta framkvæmdarinnar er því óskiljanleg.

Framkvæmd alþingiskosninga 2021 ekki einsdæmi

Það kom fram í máli oddvita Yfirkjörstjórnar Norðvesturkjördæmis að svona hefði framkvæmdin verið í síðustu skipti, væntanlega að ólöglegu endurtalningunni undanskilinni. Í því ljósi blasir við að innra gæðaeftirlit kosningaframkvæmdarinnar var lítið sem ekkert.

Þegar koma fram brot á lögum við framkvæmd kosninga hefði maður búist við að lögregla, að eigin frumkvæði, myndi hefja rannsókn og taka alvarlega kærur sem henni bárust. Af þessu má ráða að hlutverk umboðsmanna framboðslista og almennings er mikið og nauðsynlegt til að tryggja heilindi kosninga.

Enginn skortur á mistökum í sveitarstjórnarkosningum 2021

Við framkvæmd síðustu sveitarstjórnarkosninga þurfti ég sem umboðsmaður lista að gera ítrekaðar athugasemdir við framkvæmd utankjörfundar vegna áróðurs á kjörstað, skorts á nauðsynlegum upplýsingum fyrir kjósendur um frambjóðendur og lista, laga sem var skyndilega breytt þannig að möguleikar námsmanna erlendis til að kjósa voru skertir, og vegna brota á persónuverndarlögum og lögum um áróður á kjörstað vegna skilríkja umboðsmanna.

Þessi listi er langt í frá tæmandi og því virðast mistökin í Norðvesturkjördæmi ekki hafa haft tilfinnanleg áhrif á metnað við framkvæmd kosninga hér á landi. Það gekk afar illa að fá lögreglu, landskjörstjórn og aðra til að bregðast við athugasemdum umboðsmanna. Ég sendi þó jafnframt kærur til lögreglu og Persónuverndar sem bíða afgreiðslu.

Hlutverk fjölmiðla

Ef frá eru talin Vísir og Fréttablaðið sýndu fjölmiðlar ítrekuðum ábendingum um brot á lögum og reglugerðum við framkvæmd sveitarstjórnarkosninganna engan áhuga. Afar fáir fjölmiðlar virtust sjá nokkra ástæðu til að fjalla um vandkvæði við framkvæmd kosninga. Slíkt vekur óneitanlega vonbrigði.

Kært til Ríkissaksóknara

Í ljósi allra ofangreindra hluta tók ég þá ákvörðun að vísa ákvörðun Héraðssaksóknara til Ríkissaksóknara. En vitanlega ætti það ekki að þurfa, lögreglan gæti vel tekið málin upp og Héraðssaksóknari hefði átt að horfa til almennra refsiákvæða en ekki sértækra. Spurningunni hvort brjóta megi kosningalög er ósvarað en miðað við fyrstu viðbrögð er svarið já.

Þangað til stjórnvöld taka brot á kosningalögum alvarlega verða aðrir að gera sitt til að tryggja framkvæmdina og þangað til munum við Píratar standa vaktina.

Upprunaleg birtingfrettabladid.is

Skrifa ummæli við þessa grein

Skrifaðu athugasemdina þína
Vinsamlegast sláðu inn nafnið þitt hér

Borgarbúar skulu fá fyrsta flokks hjólastíga

Of oft þarf ég að grípa inn í tilvik þar sem mér finnst vanta upp á grænan...

Þetta vilja Píratar gera fyrir yngstu íbúa Kópavogs

Barn sem fæðist í dag á rétt á 12 mánaða fæðingarorlofi með forsjáraðilum sínum (gefum okkur að...

Kosningaframkvæmd 2022

Á laugardaginn er kjördagur og því utankjörfundi að ljúka. Því er ekki úr vegi að líta til...

Nóg komið

Ég veit ekki hvað mér þykir verst í þessu. Er það sjálf salan á Íslandsbanka, þar sem...

Hús­næðiskrísa!

Það er mikill skortur á húsnæði, það dylst engum. Það er ólíðandi ástand, ekki síst vegna þess...

Óheiðarleg stjórnmál

Oddviti Flokks fólksins í Reykjavík, Kolbrún Baldursdóttir, sat nýverið í oddvitaspjalli á Bylgjunni þar sem hlustendur gátu...

Þess vegna bjóðum við okkur fram

Við Píratar erum stundum sögð vera óvenjulegur stjórnmálaflokkur. Við stundum öðruvísi stjórnmál, til dæmis tökum við ekki...

Rasismi á Íslandi

Rasismi er vandamál á Íslandi eins og annars staðar í veröldinni. Íslenska lögreglan er þar ekki undanskilin....

Þegar spennan trompar sann­leikann

Kosningabarátta getur tekið á taugarnar. Frambjóðendur þjóta um allan bæ á hina ýmsu viðburði, ganga í hús,...

Mótaðu framtíðina með þínu atkvæði

Hugsjónin hefur fært mig á lendur borgarpólitíkur eftir að hafa unnið undanfarin fimm ár sem verkefnastjóri nýsköpunar...

Meirihlutasáttmáli í atkvæðagreiðslu

Nýr meirihluti Framsóknar, Samfylkingar, Pírata og Viðreisnar í Reykjavík var kynntur á blaðamannafundi við stöðvarstjórahúsið í Elliðaárdal...

Hefði Garðabæjarlistinn átt að fá þrjá bæjarfulltrúa í stað tveggja?

Það þarf ekki mikið út af að bregða í fram­kvæmd kosn­inga, til að úr verði afdrifa­rík breyt­ing...

Kosningasigri fagnað í Tortuga!

Sveitarstjórnarkosningar eru afstaðnar og kominn tími til að fagna okkar mögnuðu grasrót, frambjóðendum og sjálfboðaliðum sem gerðu...

Tíu þúsund þakkir

Píratar vilja þakka öllum sem studdu við framboðin okkar á Akureyri, Hafnarfirði, Ísafirði, Kópavogi, Reykjanesbæ, Reykjavík og...

Kosningakaffi á kjördag!

Píratar í Reykjavík verða með kosningakaffi í höfuðstöðvum flokksins Tortuga (Síðumúla 23). Við hvetjum fólk til að...
00:00:48

How do I vote?

For more information on how and where to vote in 2022 check out these links: Where shall...
X
X
X