Ræða Helga Hrafns, í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra, 2. október 2013

Virðulegi forseti.

Heimurinn er stór og menning hans alls er öll verðmæti. Nú lifum við á þeim tímum að við höfum hreint út sagt ótrúlegan aðgang að erlendum menningarheimum. Sprenging hefur orðið í almennri þekkingu á hinum ýmsu málefnum; þekking sem áður fyrr tilheyrði eingöngu fræðimönnum og þeim sem í dag væru kallaðir úbernördar.

En heimurinn er ekki bara stór heldur misjafn. Hugmyndir fólks víðsvegar í heiminum eru reyndar svo frábrugðnar hvorri annarri að óheft samskipti milli menningarheima í dag má líkja við einhvers konar nýja uppljómun, mjög sambærilegri þeirri sem átti sér stað á 17. og 18. öld.

Múrarnir milli menningarheima hafa fallið, með tilkomu internetsins. Og það er gott.

Skilningur fólks á sögulegum hugmyndum og atburðum hefur einnig eflst til muna. Það er allt annað að ræða við einhvern í dag um nasisma heldur en fyrir 20 árum. Ég man að í æsku minni, sérstaklega fyrir daga internetins, var jafnan sagt að Adolf Hitler hafi verið rit- og ræðusnillingur mikill. En með tilkomu internetsins er hægt að fletta upp ræðum hans og metsölubók hans, Mein Kampf, þessu til staðfestingar. Þá fæst fljótt útkljáð að maðurinn var meðalgreindur í mesta lagi og gjörsamlega vonlaus rithöfundur. Þá skilur maður fyrst að velgengni hans var fyrst og fremst afleiðing kúgunar og ofbeldis í skjóli almenns vantrausts til lýðræðis og borgararéttinda. Þar hef ég lært eitthvað, af því að lesa ræður hans og bók.

En til þess að öðlast þennan skilning þurfti ég aðgang að Mein Kampf. Ég þurfti að geta lesið ræður hans og reynt að skilja þær á mínum eigin forsendum án tillits til þess hvort yfirvöld, internet-veitan mín, eða samtök gegn hatursáróðri ályktuðu sem svo að það væri mér hollt.

Allt þetta krafðist þess að ég væri undir nógu litlu eftirliti og nógu frjáls til þess að samskipta við annað fólk, jafnvel stórhættulegt fólk, um viðurstyggilegt málefni sem einkennist nær alfarið af hatursáróðri samkvæmt íslenskum lögum. Það er óvíst að nokkur stofnun utan fræðistofnana hefði leyft mér aðgang að þessu efni og þeirri umræðu sem ég tók þátt í, ef leyfi hefði ég þurft.

En nú aftur yfir í nútímann. Í dag eru til ríki þar sem takmarkanir á netinu eru beinlínis gerðar til kúgunar, til dæmis víða í Arabaheiminum, þótt auðvitað sé yfirskinið ávallt það að vernda þjóðina gegn einni eða annarri ógninni. Í hinum vestræna heimi eru slíkar takmarkanir jafnan ekki gerðar nema til verndar höfundaréttar eða til að takmarka svokallaðan hatursáróður. En tæknin til þess að framfylgja slíkum lögum er sú sama og er notuð í Sádí-Arabíu og Kína til þess að hafa stjórn á því hvaða bókmenntir fólk kemst í. Leiðin til að njóta tjáningarfrelsis í Sádí-Arabíu er sama leið og er notuð til að komast í höfundaréttarvarið efni ókeypis hér í hinu svokallaða vestri.

Það er þess vegna, sem við Píratar kennum okkur við þá iðju að komast í efni án tillits til höfundarréttar. Ekki vegna þess að höfundaréttur og tjáningarfrelsi séu innri mótsögn sem hugtök, né vegna þess að við teljum það rétt fólks að hafa ókeypis aðgang að afþreygingu, heldur vegna þess að tjáningarfrelsi verður eingöngu tryggt í nútímaheimi með sömu aðferðum og verða notaðar til að brjóta á höfundarrétti.

Barátta vefsvæða á borð við Deildu.net og ThePirateBay.se er nákvæmlega sama barátta og sú sem lýðræðissinnar í Sádí-Arabíu eða frelsissinnar í Kína þurfa að heyja frelsi sínu til stuðnings í dag. Ef vestræn stjórnvöld ætluðu sér í alvörunni að tryggja mannréttindi og lýðræði til frambúðar, þá væru þau að hvetja fólk og styðja við að komast framhjá netsíun og framhjá eftirliti.

En vegna þess að hér í vestrinu höfum við í reynd gleymt því hvernig umhverfi harðstjórnar lítur út, höfum við gleymt að vera á varbergi þegar einn segir; “brjótum bara aaaðeins á friðhelgi einkalífsins”, “síum netið bara aaaðeins, bara til öryggis og bara í þetta eina skipti, þar til á morgun”.

Yfirvöld og stórfyrirtæki, víðsvegar um heiminn reyna nú eftir fremstu getu að endurbyggja múra milli menninga. Þetta er vitaskuld gert af misjöfnum ástæður. Hérlendis mun umræðan væntanlega varða höfundarréttarbrot og klám. Vér Píratar hyggjumst halda áfram að reyna að berja þá múra niður samkvæmt okkar bestu getu með öllum þeim tækjum sem okkur standa til boða, því hér er ekki bara í húfi framtíðarsýnin um hið góða líf í miðju Atlantshafi, heldur sú framtíðarsýn að einn daginn verði mannkyn allt, með sönnu kallað frjálst.